Multilateralni sporazumi u oblasti akreditacije predstavljaju ključni mehanizam za međusobno priznavanje ekvivalentnosti nacionalnih sistema akreditacije i prihvatanje rezultata rada akreditovanih tijela za ocjenjivanje usaglašenosti. Njihov osnovni cilj je izgradnja povjerenja u akreditaciju, uklanjanje tehničkih barijera u trgovini i omogućavanje slobodnog protoka robe i usluga na regionalnom i međunarodnom tržištu.

EA MLA sporazum (evropski nivo)

Osnovna uloga Evropske kooperacije za akreditaciju (EA) jeste uspostavljanje jedinstvenog sistema akreditacije u Evropskoj uniji, kao podrške implementaciji evropskih politika u oblastima od javnog interesa, uključujući bezbjednost i zdravlje građana, zaštitu životne sredine i nesmetano funkcionisanje jedinstvenog evropskog tržišta kroz uklanjanje tehničkih barijera u trgovini.

S obzirom na to da sistem akreditacije u Evropskoj uniji čine nacionalni sistemi koje uspostavljaju i sprovode akreditaciona tijela država članica, bilo je neophodno razviti mehanizam njihove integracije u jedinstveni evropski sistem akreditacije. Ova integracija ostvaruje se kroz Multilateralni sporazum Evropske kooperacije za akreditaciju (EA MLA).

Nacionalno akreditaciono tijelo stiče status potpisnika EA MLA sporazuma kada ispuni stroge zahtjeve u pogledu organizacije, integriteta i kompetentnosti za sprovođenje postupaka akreditacije, u skladu sa zahtjevima Uredbe (EC) br. 765/2008, međunarodnim standardom ISO/IEC 17011, kao i normativnim dokumentima i smjernicama koje donosi EA. Ispunjenost ovih zahtjeva potvrđuje se kroz postupak kolegijalnog ocjenjivanja (peer evaluation), koji, u organizaciji i pod okriljem EA, sprovode kompetentni evaluatori iz drugih nacionalnih akreditacionih tijela.

Sticanjem statusa potpisnika potvrđuje se da je nacionalni sistem akreditacije, u obimu obuhvaćenom EA MLA sporazumom, ekvivalentan sistemima drugih država članica čija su nacionalna akreditaciona tijela potpisnice ovog sporazuma. Na taj način nacionalni sistem akreditacije postaje sastavni dio jedinstvenog evropskog sistema akreditacije.

Ekvivalentnost sistema akreditacije podrazumijeva da se izvještaji i sertifikati koje izdaju akreditovana tijela za ocjenjivanje usaglašenosti, u oblastima obuhvaćenim EA MLA sporazumom, priznaju kao jednako relevantni i pouzdani širom Evropske unije. Time se uklanjaju tehničke barijere u trgovini, jer više ne postoji potreba za ponovnim ispitivanjima, kontrolisanjima ili sertifikacijom proizvoda i usluga prilikom njihovog plasmana na tržišta drugih država članica.

Status ATCG u vezi sa EA MLA sporazumom

U oktobru 2023. godine Akreditaciono tijelo Crne Gore (ATCG) steklo je status potpisnika EA MLA sporazuma u oblastima ispitivanja (ISO/IEC 17025) uključujući i medicinska ispitivanja (ISO 15189), kalibracije (ISO/IEC 17025), kontrolisanja (ISO/IEC 17020) i sertifikacije proizvoda (ISO/IEC 17065).

Odluka EA Komiteta za multilateralne sporazume (EA MAC), donijeta na 49. sjednici održanoj 5. oktobra 2023. godine u Briselu, dostupna je u nastavku ove stranice.

U skladu sa pravilima i procedurama Evropske kooperacije za akreditaciju (EA), radi održavanja statusa potpisnika EA MLA sporazuma redovno se sprovode nadzorna ocjenjivanja. Prvo redovno nadzorno ocjenjivanje ATCG realizovano je na licu mjesta u periodu 4–8. novembra 2024. godine od strane tima EA peer evaluatora.

Odluka EA MAC komiteta, donijeta na 43. sjednici održanoj 1. oktobra 2025. godine u Briselu, koja se odnosi na prvo nadzorno ocjenjivanje ATCG takođe je dostupna u nastavku ove stranice. U skladu sa navedenom odlukom, dodatno ocjenjivanje ATCG planirano je za period 10–12. marta 2026. godine, nakon čega će EA MAC komitet donijeti konačnu odluku o statusu ATCG u okviru EA MLA sporazuma.

Značaj potpisivanja EA MLA sporazuma

Potpisivanje EA MLA sporazuma donosi višestruke koristi privredi i društvu u cjelini.

Međusobnim priznavanjem ekvivalentnosti sistema akreditacije omogućava se da izvještaji i sertifikati koje izdaju akreditovane laboratorije, kontrolna i sertifikaciona tijela budu priznati i prihvaćeni širom Evropske unije. To znači da proizvodi i usluge domaćih proizvođača i pružalaca usluga, praćeni odgovarajućim akreditovanim izvještajima i sertifikatima, ne moraju biti ponovo ispitivani, kontrolisani ili sertifikovani prilikom plasmana na tržišta drugih država članica. Na taj način olakšava se pristup evropskom tržištu, smanjuju troškovi poslovanja i jača konkurentnost privrede.

Istovremeno, potpisivanje sporazuma doprinosi jačanju povjerenja korisnika usluga i krajnjih potrošača u rad akreditovanih tijela, jer se njihovi rezultati priznaju sa istim stepenom pouzdanosti kao i rezultati tijela za ocjenjivanje usaglašenosti u drugim državama članicama Evropske unije.

Organi državne uprave mogu sa većim stepenom povjerenja delegirati dio svojih nadležnosti našim akreditovanih tijelima putem njihovog ovlašćivanja ili imenovanja za potrebe sprovođenja javnih politika koje se odnose na bezbijednost i zdravlje građana, monitoring i zaštitu životne sredine, zaštitu potrošača i sl.

Za države kandidate, potpisivanje EA MLA sporazuma ujedno predstavlja važan korak u procesu evropskih integracija, posebno u dijelu koji se odnosi na slobodu kretanja robe i razvoj pouzdane nacionalne infrastrukture kvaliteta.

MRA Sporazum (međunarodni nivo)

Od 1. januara 2026. godine započela je sa radom jedinstvena međunarodna organizacija za akreditaciju pod nazivom Global Accreditation Cooperation Incorporated. Ova organizacija, između ostalog, nadležna je za uspostavljanje, održavanje i nadzor nad Multilateralnim sporazumom o međusobnom priznavanju u oblasti akreditacije (MRA – Multilateral Recognition Arrangement) na globalnom nivou.

ATCG trenutno nema status potpisnika MRA sporazuma. Tokom 2026. godine planirano je preduzimanje aktivnosti u cilju pristupanja ovom sporazumu, u skladu sa procedurama i zahtjevima Global Accreditation Cooperation Incorporated. Potpisivanjem MRA sporazuma obezbijedila bi se puna integracija nacionalnog sistema akreditacije u globalni okvir, kao i međunarodno priznavanje izvještaja i sertifikata koje izdaju tijela za ocjenjivanje usaglašenosti akreditovana od strane ATCG, u oblastima akreditacije obuhvaćenim sporazumom.

• Održavanje statusa potpisnika EA MLA Sporazuma, Odluka EA MAC od Oct. 2025
• Ostvarivanje statusa potpisnika EA MLA Sporazuma, Odluka EA MAC od Dec. 2023